23 Temmuz 2026 Perşembe
Araç Kazası Sonrasında Haklarınız ve Yapmanız Gerekenler
MÜTEAHHİTLERE BÜYÜK SORUMLULUK DÜŞÜYOR
Nezaket Asla Hata Değildir
İklim Diplomasisi Ve Geleceğin Yeşil Dönüşüm Ekonomisi
Faiz Ödeyerek Denge Tutulmaz
Girişimcilik ve Sosyal Ağ Teorisi
News
VARLIK BARIŞI
Ekonomik dalgalanmaların yaşandığı dönemlerde devletler, kayıt dışı varlıkların ekonomiye kazandırılması amacıyla farklı mali araçlara başvurur. Türkiye’de bu araçların en bilineni ise kamuoyunda “Varlık Barışı” olarak adlandırılan düzenlemeler. 7582 sayılı Kanun ile 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na eklenen Geçici 19 uncu madde de bu anlayışın yeni bir örneğini oluşturuyor.
Ancak uygulamaya ilişkin kamuoyunda önemli bir kavram karmaşası bulunuyor. Varlık Barışı çoğu zaman “vergi affı” veya “matrah artırımı” olarak değerlendiriliyor. Oysa hukuki niteliği itibarıyla bunlardan tamamen farklı bir mekanizma.
Kimler Yararlanabilecek?
Yeni düzenleme oldukça geniş bir kesime hitap ediyor.
Şirketler, gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, serbest meslek erbabı, ticari kazanç sahipleri ve hatta herhangi bir vergi mükellefiyeti bulunmayan gerçek kişiler de şartları sağlamaları halinde uygulamadan yararlanabilecek.
Bu yönüyle düzenleme yalnızca ticari işletmeleri değil, bireysel tasarruf sahiplerini de ilgilendiriyor.
Matrah Artırımı Değil
Öncelikle şu hususun altını çizmek gerekir ki Varlık Barışı, matrah artırımı değil.
Matrah artırımında geçmiş dönemlere ilişkin beyan edilen matrah artırılarak inceleme güvencesi elde edilirken, Varlık Barışında sisteme bildirilen belirli varlıklar üzerinden belirlenen vergi ödenmekte ve bu varlıklara ilişkin vergisel koruma sağlanmaktadır.
Dolayısıyla iki müessesenin hukuki dayanakları, amaçları ve sonuçları birbirinden tamamen farklı.
Maliyeti Nedir?
Yeni düzenlemede bildirilen varlıklar üzerinden temel olarak %5 oranında vergi ödenmesi öngörülüyor.
Ancak varlığın belirli süre sistemde tutulmasının taahhüt edilmesi ve bu taahhüde uyulması halinde uygulanacak vergi oranı %0 ile %4 arasında değişebilecek.
Bu yönüyle düzenleme, uzun vadeli fon girişini teşvik eden kademeli bir vergilendirme sistemi benimsiyor.
Bununla birlikte 1 Ocak 2027 tarihinden sonra yapılacak bildirimlerde vergi yükü artacağından erken başvuru maliyet avantajı sağlayacaktır.
Sağladığı En Büyük Güvence
Uygulamanın en önemli sonucu, bildirilen varlıklara ilişkin vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaması.
Ancak burada gözden kaçırılmaması gereken kritik nokta, bildirilen varlık ile açıklanamayan gelir arasında illiyet bağının kurulabilmesidir.
Başka bir ifadeyle, inceleme sırasında tespit edilen kayıt dışı gelirin Varlık Barışı kapsamında bildirilen varlıktan kaynaklandığının ortaya konulabilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle yalnızca bildirim yapılması tek başına her durumda koruma sağlamayacaktır.
Her Tarhiyatı Kapsamıyor
Uygulamada en fazla yanlış anlaşılan konulardan biri de budur.
Varlık Barışı yalnızca bildirilen varlıklara ilişkin vergisel koruma sağlamaktadır.
Yanlış gider yazılması, hatalı amortisman hesaplanması, transfer fiyatlandırması, finansman gider kısıtlaması, örtülü kazanç dağıtımı veya benzeri nedenlerle yapılabilecek vergi tarhiyatları bu korumanın dışında kalmaktadır.
Dolayısıyla mükelleflerin, Varlık Barışının bütün vergi risklerini ortadan kaldırdığı düşüncesiyle hareket etmeleri ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir.
İnceleme Başlamışsa Durum Ne Olacak?
Kanun önemli bir sınırlama da getiriyor.
Düzenlemeden yararlanabilmek için ilgili kişi hakkında vergi incelemesine başlanmamış veya takdir komisyonuna sevk işleminin yapılmamış olması gerekiyor.
Bu nedenle zamanlama, uygulamanın en kritik unsurunu oluşturuyor.
MASAK Boyutu da Unutulmamalı
Varlık Barışı sadece vergi hukuku bakımından koruma sağlıyor.
Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin mevzuat, MASAK yükümlülükleri ve diğer cezai düzenlemeler bakımından herhangi bir bağışıklık söz konusu değil.
Bu nedenle bildirilecek varlıkların kaynağı ve hukuki niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.
Yeni Varlık Barışı düzenlemesi, doğru planlandığında önemli vergisel avantajlar sağlayabilecek bir mekanizma niteliğinde. Ancak bu düzenleme, kamuoyunda zaman zaman ifade edildiği gibi “her türlü vergi riskini ortadan kaldıran bir af” değil.
Başvuru öncesinde; bildirilecek varlıkların niteliği, inceleme riski, varlık ile gelir arasındaki illiyet bağı, şirket kayıtlarına alınma şekli ve fon hesabının kullanım şartları ayrıntılı biçimde analiz edilmeli.
Aksi halde, sağlanması beklenen vergisel güvence yerine yeni hukuki ve vergisel uyuşmazlıklarla karşılaşılması mümkün.
Bu nedenle Varlık Barışı, yalnızca bir beyan işlemi olarak değil; vergi hukuku, muhasebe ve mali planlamanın birlikte değerlendirilmesini gerektiren teknik bir süreç olarak ele alınmalı. Bu yönüyle bakıldığında, düzenleme birçok mükellef için önemli fırsatlar sunarken, yanlış uygulandığında aynı ölçüde önemli riskler de barındırıyor.
Sağlıkla kalın.
News
İhracat Bedelinin Yurda Getirilmesi
Türkiye ekonomisinin üretim ve ihracat ekseninde büyüme arayışı devam ederken, ihracatçının gündeminde yalnızca yeni pazarlar bulmak ya da rekabet gücünü artırmak yer almıyor. En az bunlar kadar önemli bir başka konu da ihracat bedellerinin yurda getirilmesine ilişkin yükümlülükler. Son yıllarda yapılan düzenlemeler ve güncellenen uygulamalar, ihracatçının satış sürecine odaklanma yanında satış sonrası tahsilat süreçlerini de yakından takip etmesini zorunlu hale getiriyor.
İhracatın başarıyla tamamlanması çoğu zaman malın sınırdan çıkışıyla ölçülür. Oysa mevzuat açısından bakıldığında ihracatın tamamlanmış sayılması için bedelin de belirlenen süreler içinde yurda getirilmesi gerekiyor. İşte bu noktada birçok firma açısından görünmeyen riskler ortaya çıkıyor. Özellikle küresel ticarette vadeli satışların yaygınlaşması, bazı ülkelerde yaşanan finansal sorunlar ve uluslararası ödeme sistemlerindeki aksaklıklar ihracatçıların tahsilat süreçlerini zorlaştırabiliyor.
Mevzuatın temel yaklaşımı oldukça net. İhracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmesi esastır. Burada dikkat çekici olan husus, 180 günün bir hak değil, azami süre olarak kabul edilmesidir. Başka bir ifadeyle, ithalatçı ödeme yaptığı anda bedelin gecikmeksizin Türkiye’ye getirilmesi beklenmektedir. Bu yaklaşım, ülkeye döviz girişinin hızlandırılmasını ve ihracat gelirlerinin ekonomi içinde daha etkin kullanılmasını amaçlamaktadır.
Vadeli ihracat yapan firmalar açısından da eğer ihracat sözleşmesinde 180 günü aşan bir vade öngörülmüşse, bu durumun sözleşme veya benzeri belgelerle tevsik edilmesi gerekiyor. Böylece ihracatçılar ticari hayatın gerçekleriyle uyumlu bir şekilde hareket edebiliyor. Aksi durumda ise ihracat hesabının açık kalması ve sonrasında idari süreçlerin başlaması söz konusu olabiliyor.
İhracat Genelgesinde peşin döviz uygulamalarına ilişkinde düzenlemeler yapılmış. İhracat gerçekleşmeden önce alınan peşin bedellerin belirli süreler içinde ihracata dönüştürülmesi gerekiyor. Özellikle büyük montanlı işlemlerde bu sürelerin takibi önem taşıyor. Zira süresinde ihracata konu edilmeyen peşin bedeller bazı durumlarda prefinansman kredisi hükümlerine tabi hale gelebiliyor. Bu da firmalar açısından ilave mali ve hukuki sonuçlar doğurabiliyor.
Bazı ülkelere yapılan ihracatlarda, mikro ihracatta ve belirli tutarın altındaki işlemlerde bedellerin tamamı veya bir kısmı üzerinde serbest tasarruf imkânı tanınması, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin üzerindeki bürokratik yükü azaltıyor. Ayrıca mahsup uygulamalarının kapsamının genişletilmiş olması da dış ticaret yapan firmalara önemli bir esneklik sağlıyor.
Bununla birlikte günümüz ticaretinde en büyük sorun çoğu zaman malın satılması değil, tahsilatın yapılabilmesidir. Özellikle siyasi risklerin yüksek olduğu ülkelerde faaliyet gösteren ihracatçılar, ödeme kanallarındaki sorunlar nedeniyle zaman zaman mevzuatta öngörülen süreleri aşabilmektedir. Bu nedenle mücbir sebep ve haklı durum hükümleri uygulamada büyük önem taşıyor. Ancak bu imkanlardan yararlanabilmek için olayın usulüne uygun şekilde belgelenmesi gerekiyor.
Konuyla ilgili ayrıntılı düzenlemeler, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, 2018-32/48 sayılı İhracat Bedelleri Tebliği ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İhracat Genelgesi’nde yer almakta olup, ihracatçıların güncel uygulamaları yakından takip etmelerinde fayda bulunmaktadır.
Sağlıkla kalın.
News
İşletme Finansmanı
Ekonomi dünyasında çoğu zaman şirketlerin başarısını satış rakamlarıyla, büyüme oranlarıyla veya kâr açıklamalarıyla ölçmeye alışkınız. Peki bir işletmenin gerçek başarısı yalnızca kâr etmek midir? Kimi zaman yüksek ciroya sahip bir şirketin finansal açıdan kırılgan olması veya kâr açıklayan bir işletmenin uzun vadede değer kaybetmesi tam da bu nedenle bu soruyu sormayı gerektiriyor.
İşletme finansının temel ilkesi aslında oldukça yalın. Finans yöneticisinin görevi, şirketin değerini artıracak kararlar almaktır. Bu kararlar üç ana başlık altında toplanır. İlki yatırım kararlarıdır; yani işletmenin hangi projelere yatırım yapacağı. İkincisi finansman kararlarıdır; yatırımların hangi kaynakla finanse edileceği. Üçüncüsü ise kâr dağıtım kararlarıdır; elde edilen kazancın ne kadarının ortaklara dağıtılacağı ve ne kadarının işletmede bırakılacağı. Görünüşte teknik bir çerçeve gibi duran bu üçlü yapı, aslında şirketlerin kaderini belirleyen stratejik bir mimariyi oluşturuyor.
Finansın en temel kavramlarından biri olan paranın zaman değeri, iş dünyasında çoğu zaman gözden kaçırılan bir gerçekliği ifade ediyor. Oysa bugünkü bir lira, gelecekteki bir liradan daha değerlidir. Çünkü bugünkü para yatırım yapılabilir, faiz kazanabilir ve yeni değerler üretebilir. Bu nedenle işletmeler yatırım kararlarını değerlendirirken yalnızca toplam kazanca değil, kazancın hangi zaman diliminde elde edileceğine de bakmak zorunda. Yine modern finansın en önemli araçlarından biri olan net bugünkü değer yöntemi de bu mantığa dayanır. Yani bir yatırımın cazip olup olmadığına karar verirken, gelecekte elde edilecek nakit akımlarının bugünkü değeri hesaplanır.
Finansal kararlar yalnızca yatırım projeleriyle sınırlı değil. İşletmelerin karşı karşıya olduğu en kritik sorulardan biri de borç ile özsermaye arasındaki dengeyi nasıl kuracaklarıdır. Finans literatüründe bu mesele “sermaye yapısı” tartışması olarak bilinir. Borç kullanımı işletmeye vergi avantajı sağlayabilir ve özsermaye getirilerini artırabilir. Ancak aşırı borçlanma da finansal riskleri yükseltir ve kriz dönemlerinde işletmeyi kırılgan hale getirebilir. Bu nedenle sağlıklı bir sermaye yapısı, şirketler için risk yönetiminin de konusu.
Şirketlerin finansal sağlığını değerlendirmek için kullanılan araçlardan biri de finansal tablo analizi. Bilanço ve gelir tablosu çoğu kişi için yalnızca muhasebe belgeleri gibi görünse de aslında işletmenin nabzını tutan göstergeler. Likidite oranları, borçluluk oranları veya kârlılık göstergeleri bir şirketin sürdürülebilirliği hakkında önemli ipuçları verir. Bir işletme kârlı görünebilir ancak nakit akışı zayıfsa kısa vadede ödeme güçlüğü yaşayabilir. Bu durum iş dünyasında sıkça karşılaşılan ve “kârlı ama nakitsiz şirket” paradoksu olarak bilinen bir tabloyu ortaya çıkarır.
Finansın diğer bir önemli boyutu ise risk yönetimi. Günümüz ekonomisinde şirketler faiz, kur ve emtia fiyatlarındaki dalgalanmalarla mücadele ediyor Bu nedenle türev finansal araçlar –vadeli işlemler, opsiyonlar ve swap sözleşmeleri– işletmeler için birer spekülasyon aracı olmaktan çok riskten korunma mekanizması olarak önem kazanmış durumda. İyi bir finans yönetiminin şirketleri büyüten görünmez bir altyapı olduğunun farkında olan şirketler, yüksek karlılıklar yanında yüksek şirket değerlerine de ulaşmış durumda.
Ekonomi tarihinde pek çok şirketin başarısı ya da başarısızlığı aslında finansal kararların sonucu. Bugün dünya ekonomisinde rekabet yalnızca üretim ve kapasitesiyle ölçülmüyor. Bu nedenle işletme finansmanı yöneticilerin, yatırımcıların ve hatta politika yapıcıların da yakından takip etmesi gereken bir alan olarak önemini koruyor.
Ölçülmüş veriler gösteriyor ki; bilanço rakamlarının arkasında doğru yatırım, doğru finansman ve doğru zamanlama olan şirketlerin başarılı olma ihtimali daha yüksek. İşletmelerin uzun vadeli başarısını belirleyen de tam olarak bu üç unsurun dengeli bir şekilde yönetilmesi.
Sağlıkla kalın.
News
Şirkete Ait Gayrimenkullerin Banka Borcuna Karşılık Devredilmesi
Finansal yeniden yapılandırma süreçleri son yıllarda reel sektörün en sık başvurduğu yöntemlerden biri haline geldi. Banka borçlarını çevirmekte zorlanan şirketler, aktiflerinde bulunan taşınmazları alacaklı bankalara devrederek bilançolarını rahatlatmaya çalışıyor.
Konuya vergi idaresinin bu konuda verdiği son özelge bağlamında bakacak olursak; “borca karşılık gayrimenkul devri” işlemlerinin vergisel sonuçlarını daha net okuyabiliriz.
Şirket aktifinde bulunan taşınmazlarını, finansal yeniden yapılandırma kapsamında bankaya devrediyor. Elde edilen hasılatın büyük kısmı doğrudan kredi borcuna mahsup ediliyor, küçük bir kısmı ise kamu borçlarının ödenmesinde kullanılıyor. Taşınmazlardan biri satış kârı doğururken diğeri zarar yaratıyor. Üstelik kâr doğuran taşınmazın geçmişinde bir de sat-kirala-geri al işlemi ve bu işlemden doğan özel fon hesabı var. Yani teknik olarak oldukça katmanlı bir yapıdan söz ediyoruz.
Aynı yapılandırma anlaşması içinde devredilmiş olsa bile her taşınmaz ayrı bir satış işlemi olarak değerlendiriliyor. Çünkü uygulamada çoğu zaman şirketler toplam sonuca bakarak işlem yapma eğiliminde oluyor. Oysa vergi mevzuatı her bir iktisadi kıymeti kendi içinde değerlendiriyor.
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5/1-f maddesine göre, bankalara borçlara karşılık yapılan devirlerde eğer satıştan doğan kazanç borcun tasfiyesinde kullanılıyorsa bu kazancın tamamı kurumlar vergisinden istisna. Bu, bilançoyu temizlemek isteyen şirketler için ciddi bir nefes alma imkânı. Diğer taraftan da zarar doğuran taşınmaz için aynı esneklik söz konusu değil. İstisna kapsamındaki bir işlemden doğan zarar kurum kazancından indirilemiyor. Başka bir ifadeyle, zarar “kanunen kabul edilmeyen gider”e dönüşüyor. Bu nokta, yapılandırma süreçlerinde “nasıl olsa toplamda zarar var” yaklaşımının ne kadar riskli olduğunu açıkça gösteriyor.
Özelgenin belki de en teknik ama en kritik kısmı sat-kirala-geri al işleminden gelen özel fon hesabına ilişkin değerlendirme. Bu fon, geçmişte elde edilen istisna kazancın bilançodaki iz düşümü. Enflasyon düzeltmesiyle birlikte bu fonun tutarı da güncellenmiş durumda. Bu fon sadece ilgili taşınmaz için ayrılan amortismanların itfasında kullanılırsa vergisel bir sorun yok. Ancak taşınmaz satıldığında fon hesabı kapanıyorsa, enflasyon düzeltmesinden doğan farklar dahil olmak üzere bu tutarlar işletmeden çekilmiş sayılıyor ve doğrudan vergiye tabi hale geliyor. Üstelik bu vergileme dönem kazancıyla ilişkilendirilmeksizin yapılıyor. Şirketin toplamda zarar ettiği ve karın bulunmadığına dair yapılacak savunma vergi idaresince dikkate alınmayacak.
Borç kapatmak amacıyla yapılan gayrimenkul devirleri vergisiz bir alan değil. Evet, kanun koyucu zor durumdaki şirketlere önemli istisnalar tanıyor. Ama bu istisnalar sınırsız değil ve işlem bazında çalışıyor. Kâr istisna kapsamına girerken zarar indirilemiyor, geçmişten gelen fonlar ise yanlış kullanıldığında anında vergileme konusu oluyor. Bugün birçok şirket finansal yeniden yapılandırma görüşmeleri yürütüyor. Bu süreçlerde sadece banka ile yapılan anlaşmanın şartlarına odaklanmak yeterli değil. İşlemin vergisel mimarisi en az finansal boyutu kadar önemli. Yanlış kurgulanan bir devir işlemi, borcu azaltırken yeni bir vergi yükü doğurabilir. Doğru planlanan bir yapı ise hem bilançoyu temizler hem de vergi maliyetini sıfıra kadar indirebilir.
Şirketler açısından taşınmazla borç kapatmak mümkün, istisna da var. Ama her istisna kendi sınırları içinde çalışıyor. Bu sınırların nerede başladığını ve nerede bittiğini şirket yönetimlerinin de gündeminde olmak zorunda.
Sağlıkla kalın.
News
*Vergi İncelemesi Perspektifinden Kefalet ve Teselsül Sözleşmeleri*
Vergi incelemelerinde şirketler arası borç ilişkileri ve bu ilişkilere bağlı kefaletler, doğal olarak vergi hukukunun kavramları çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, bu tür hukuki işlemlerin aynı zamanda ticaret hukukunun düzenleme alanına girdiği ve bu disiplinin kendine özgü ilkeleri bulunduğu da göz önünde bulundurulmalıdır. Zira birlikte borç altına girilmesi veya ticari bir borca kefil olunması, öncelikle ticaret hukukunun sistematiği içinde anlam kazanan işlemler arasındadır.
Türk Ticaret Kanunu’nda ticari işlere bağlanan önemli sonuçlardan biri, teselsül karinesidir. Buna göre, ticari bir iş dolayısıyla birlikte borç altına giren kişiler, kanunda veya sözleşmede aksi öngörülmedikçe müteselsil borçlu kabul edilmektedir. Aynı şekilde, borçlu açısından ticari iş niteliği taşıyan bir borca kefil olan kişiler de müteselsil kefil sayılmaktadır. Bu düzenleme, ticari hayatın güven, hız ve istikrar ihtiyacını karşılamaya yönelik bir yaklaşımın sonucudur.
Vergi incelemeleri kapsamında özellikle grup şirketleri arasındaki borçlanma ve kefalet ilişkileri değerlendirilirken, bu işlemlerin ticari organizasyon yapısı içindeki yeri ve fonksiyonu dikkate alınmaktadır. Grup şirketleri arasında finansman sağlanması, kredi teminatı verilmesi veya birlikte borçlanılması, çoğu zaman ticari faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından başvurulan yöntemler arasında yer almaktadır. Ticaret hukuku da bu tür ilişkileri, alacaklı güvenliğini esas alan bir çerçeve içinde düzenlemektedir.
Teselsül karinesinin önemli özelliklerinden biri, adi bir karine niteliği taşımasıdır. Taraflar, sözleşme serbestisi çerçevesinde müteselsil sorumluluğun aksini kararlaştırabilirler. Ancak böyle bir düzenleme bulunmadığı durumlarda, borcun ticari iş niteliği taşıması müteselsil sorumluluğun doğması için yeterli kabul edilmektedir. Bu sonuç, tarafların ayrıca bir irade açıklamasında bulunmalarından bağımsız olarak uygulanmaktadır.
Vergi incelemelerinde, ticari bir borca kefil olunmasının hukuki mahiyetinin doğru şekilde tespit edilmesi önem taşımaktadır. Ticaret hukuku, kefalet kurumunu başlı başına olumsuz veya istisnai bir işlem olarak değil, ticari ilişkilerin doğal bir unsuru olarak ele almaktadır. Nitekim ticari borçlarda kefillerin sorumluluğuna ilişkin bazı sonuçların belirli şartlara bağlanmış olması da bu dengeli yaklaşımın bir yansımasıdır.
Böylelikle vergi incelemelerinde ticari borç ve kefalet ilişkilerinin değerlendirilmesinde, ticaret hukukunun getirdiği temel ilkelerin dikkate alınması isabetli olacaktır. Ticari iş niteliği, teselsül karinesi ve tarafların sözleşmesel düzenlemeleri birlikte ele alındığında, vergiyi doğuran olayın daha sağlıklı şekilde tespit edilmesi mümkün hale gelmektedir.
Ticari hayatta sıkça karşılaşılan birlikte borçlanma ve kefalet işlemleri, öncelikle ticaret hukukunun öngördüğü çerçeve içinde değerlendirilmelidir. Vergi incelemesinin sağlıklı ve isabetli sonuçlar üretebilmesi, ticaret hukuku ile vergi hukukunun kesiştiği bu alanlarda bütüncül bir bakış açısının benimsenmesine bağlıdır. Kefalet sözleşmesi doğrudan vergisel bir ihlal olarak ele alınmamalı, firmanın grup firmalarına olan finans hizmetinin doğru kavranması ile vergiyi doğuran olay ortaya konmalıdır.
Sağlıkla kalın.
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.