Zayıf TL İsteyen mi Var?

Türkiye’de üreticinin ve bilhassa ihracatçının büyüyen sıkıntısı haline gelen ve aslında ülkeyi biraz da ithalata ve sıcak paraya uygun hale getiren baskıcı kur politikaları ile ilgili mesele doğru mecrada tartışılamıyor.

 

Sürekli bir yükselmesi beklenen kur üzerinden konuşuluyor, ama kimse ‘kurun gerçek değeri bu mu’ sorusunun yanıtının peşine düşmüyor. Sektörler bazında farklılık gösterse de yüzde 50 ortalamayla pahalı hale gelen Türkiye ürün ihracatından turizme kadar her konuda dezavantajlı duruma düştü.

 

Konu dile getirildiğinde ise, kurun yükselmesinin beklenmemesi üzerine bir söylem kurgulanıp, insanları da zan altında bırakıyorlar. Esasen faiz tartışmasında da benzer bir durum var, enflasyonun yıl sonunda kaç olacağına ilişkin başlıkta da…

 

Son olarak İngiliz The Economist Dergisi’ne konuşan Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Cevdet Akçay’ın söylemlerine bakalım. Akçay şöyle dedi: “Rekabet avantajı elde etmek için, zayıf TL çıkmaz bir yol. Enflasyonu kontrol altına almak için para politikasını sıkı tutuyoruz, bu da TL’de reel olarak daha fazla değerlenmeye yol açabilir.”

 

Anlıyoruz ki ya bakış açısı problemi var ya da bilinçli bir biçimde ülkeyi ithalata teslim edecek, oradan da vergi toplamayı hedefleyen bir yaklaşım söz konusu. Çünkü buradaki ifade karmaşası ya akıl karışıklığına ya da farklı bir niyeti temsil ediyor.

 

Öncelikle kimse zayıf TL’den bahsetmiyor. Tıpkı aşırı değerli TL’den bahsetmemesi gerektiği gibi. Akçay siyasete soyunacaksa bilemem. Ama konuyu EYT’yi erken emeklilik olarak nitelendiren bakış açısından farklı bir noktada değerlendiremiyorum.

 

Nasıl EYT bir erken emeklilik talebi değil idiyse ve nasıl verilmiş bir haktan değil, gasp edilen bir hakkın iadesinden bahsetmemiz gerekiyorsa, durum kurda da aynı. Kimse zayıf bir TL peşinde değil.

 

Bu ihracatçının, hatta yurtiçinde TL bazında maliyetleri yerinde durmayan ve bu haliyle pazarını ithal ürünlere kaptırma riski taşıyan tüm üreticilerde olduğu gibi, aşırı değerli TL sorunu bulunuyor.

 

Talep ise, kurun değerinde olması. Yani yukarı ya da aşağı yönlü bir gayriiktisadi talep ile ortaya çıkmıyorlar. Kurun en az enflasyon kadar değer kaybetmesi gerekiyor. Çünkü buradaki hesap belli. Bizim enflasyondan ABD enflasyonunu düşersiniz, ortaya çıkan oran, dolar / TL’nin ekstra risklerden kaynaklı oynamalar istisna tutulmak kaydıyla değerini gösterir.

 

Fakat bunu sağlayabilmeniz için önce enflasyon rakamınızın gerçek olması lazım. Zaten kimsenin inanmadığı bir enflasyonun varlığı rahatsızlık yaratırken, inanılmayan enflasyon kadar bile değer kaybetmemiş bir dolar / TL dengesi işleri daha da içinden çıkılmaz noktaya sürüklüyor ve Türkiye’yi mal ve hizmet noktasında pahalı destinasyonlardan biri haline dönüştürüyor.

 

Hayallerimdeki enflasyon oranı oyununu oynayıp, faiz tartışmasına buradan girmek, ardından baskılanmış bir kur gerçeği varken serbest kur uygulamasından bahsetmek sadece inandırıcılığı ortadan kaldıran bir etken oluyor.

 

Şayet bugün ithalatta patlama yaşanmıyorsa, tüketicinin satın alma gücünü tamamen kaybetmesinin neticesidir. 2 binli yıllardaki gibi kredi kullanabilme şansı olduğu anda, ithalatın patladığını göreceksiniz.

 

Aynı hatayı parasal genişlemenin olduğu 2 binli yıllarda da yaptılar ve ülke ithalata teslim oldu. Kamu yönetimi de sıcak para ve ithalattan gelen vergilerle kasayı doldurup, özelleştirme gelirleriyle de borcu görece azalttı.

 

Benzer bir oyunu tekrar oynamak istiyorlar, çünkü ithal ürünlere konulan vergi bunun ipuçlarını veriyor. İthalata vergi yerli üretimi desteklemekten uzak, zira içteki üreticinin TL maliyetleri buna izin vermediği gibi, ihracat pazarlarındaki daralmaya ilave rekabet edemez kur gerçeğini yaşıyor.

 

Özetle ülkede zayıf TL, yüksek faiz ya da enflasyon isteyen yok. Ekonominin öngörülebilir, maliyetlerin de yönetilebilir olması, piyasada fiyat istikrarının sağlanabilmesi için talep edilen her şeyin değerine gelmesi. Bu gerçeği görmeden konuşuyorsanız, topu taca atıyorsunuz demektir.

 

cetinunsalan@yahoo.com