Çin’in Finansal Harp Başarısı

Çin’in finansal harp başarısı

2 binli yılların başında Dünya Ticaret Örgütü’ne girme mücadelesi veren Çin, bugün dünyadaki ekonomi analiz edilirken ABD ile birlikte takip edilen ana hatlardan biri olmayı başardı.

Peki ne oldu da 2 binli yılların başında niteliksiz üretimleriyle anılan bir ülke, bugün sadece ekonomide söz sahibi olmakla kalmadı; geleceğin ekonomilerinde aktör, hatta uzay teknolojilerinde rakip olarak gündeme oturdu?

Ortada müthiş bir finansal harp ve strateji olduğunu ise herkes biraz da iş işten geçtikten sonra anladı. 2 binlerin başında sunduğu olanaklarla, dünyanın fabrikası olmayı başaran, sonra bu üretim gücüyle $her şey 1 dolar, 1 avro, 1 milyon TL’ gibi mağazalarla yaygınlaşan, kullan at mallarla dünyadan sıfır faizle finansman kullanan bir performans sergiledi.

Akabinde dünyadaki hammadde üreticilerinin en büyük alıcısı konumuna geldi. Bir süre sonra onları da ya yüksek volümlü siparişleriyle bağlayarak ya da satın alarak kendisine bağladı ve dünyadaki hammadde akışını kontrol eder hüviyete kavuştu.

Parasal genişlemenin en çok yabancı yatırım çeken ve finansı da misafir eden ülkesi olurken, gelen doğrudan yabancı yatırımlara yerli tedarik oranları şartları ve örneğin 10 senenin sonunda tamamen yerli üretim yapabilme kabiliyeti ile birlikte ortaya koyduğu koşullar, kabiliyetini ve manevra alanını yükseltti.

Bu arada tüm dünyaya yolladığı öğrencileri, bilgili bir şekilde ülkesine geri döndürürken, bir süre sonra dünyadan gelen yatırımları çoğu, yanında bir Çinli iş insanı ile birlikte ülkeye geri dönüş yaptı.

Bu arada dünya finansal genişlemenin de etkisiyle tüketim ekonomisi uyguladı ve bunun üreticisi de Çin oldu. İşler yolundaydı. Herkes enflasyonunu bu yolla kontrol ediyor, parasal genişlemenin etkilerini kontrol altına alıyor, Çin de fabrika olarak çalışıyordu.

Elbette bu arada bir dizi başka işlere de imza attı. Ama genel bir özet yaparsak, işler 2008 krizine gelindiğinde elinde yüklüce ABD tahvili, domine ettiği hammadde piyasası, üretim gücü ve Afrika gibi pazarlardaki hakimiyetini kendi para birimi üzerinden kuran yapısıyla ortaya koydu.

Mesele terse dönüp, 2016 yılında Davos’ta gündemi belirleyen Endüstri 4.0 aslında tam da Çin’e karşı rekabet gücünün robotik, otomasyon ve yazılımla elde edilmesini sağlayan, karanlık fabrikaları hedefleyen yapıyla kendisini gösterdi.

Akabinde 2020 yılında dünya pandemiyle ve tedarik zinciri kırılmalarıyla tanıştı. Sonrasındaki açılma sürecinde ise, bilerek ya da bilmeyerek, ama muhtemelen bilinçli olduğunu düşündüğüm şekilde Çin limanlar üzerinden tedarik zincirini kırdı.

Bu o süreçte zaten sosyal devlet olma gereği karşılıksız trilyonlarca dolar ya da avro veren devletleri bir de körüklenen enflasyon zinciriyle tanıştırdı. Yani bir bakıma Çin dünyaya enflasyon ihraç etti.

Bu arada bankacılık sistemiyle birlikte Çin ürünlerini teşvik eder bir biçimde tüm dünyayı borçlandırdılar ve son raporlara göre bir de borç ihraç ettikleri anlaşılıyor. “ABD’deki AidData Araştırma Laboratuvarı’nın raporuna göre, Çinli kreditörler, 2000-2023 yıllarını kapsayan dönemde, kredi, bağış, hibe ve sermaye yatırımlarıyla dünyaya 2,2 trilyon dolar finansman sağladı. Bu dönemde gelişmiş ülkelere, gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkelere kıyasla çok daha fazla borç aktarıldı.”

Yani dünyayı borca da batırmış gözüküyor. Tüm bunların üzerine bugün yeni ekonominin madenler, kritik girdiler üzerinden yönlendirmesini de yapıyor. Bilişim türevi sektörlerden otomotive kadar da her yere fiyat / kalite dengesiyle ulaşıyor.

Peki tüm bunların temelinde ne var? Elbette bilinçli bir finansal strateji ama bundan da önemlisi planlı ekonomi. Aşırı özgüven batılı ülkeleri, bilinçsizlik de bizim gibi ülkeleri esir aldı. Çık çıkabilirsen işin içinden…

cetinunsalan@yahoo.com